XÁC ĐỊNH PHƯƠNG HƯỚNG BẰNG NHỮNG ĐỊA VẬT ĐẶC BIỆT

Nếu như không cَ la bàn, không cَ لnh Mặt Trời cũng như không cَ Mặt Trăng… thì ta đành phải sử dụng một số phương pháp cổ điển của một số người dân đi rừng như. Tuy mức độ chính xác không cao, nhưng cũng phần nào giْp cho người lạc lối yên tâm và bىnh tĩnh tىm được lối về.

Trước hết, nếu có Bản Đồ trong tay, ta có thể sử dụng các dấu hiệu, các địa vật đặc biệt. Thí dụ: một cây cầu, một con đường quốc lộ… mà ta đã biết rُ hướng và vị trي của nَ trên Bản Đồ. Có thể xác định vị trí nơi ta đứng, trên cơ sở đó phân biệt các hướng khác nhau.

* Hoa Hướng Dương luôn quay mặt về hướng Đông, do đó nó mới có tên là Hướng Dương (hướng về Mặt Trời mọc).

* Cلc hىnh dلng đặc thù của thân cây cao trong khu rừng rậm luôn cَ chiều hướng về phيa Mặt Trời mọc để đón lấy ánh nắng Mặt Trời.

* Ở những vùng nhiệt đới – Xích Đạo, rêu (hoặc địa y phلt triển cộng sinh) mọc trên thân cây ở phيa Tây rất nhiều. Ở vùng ôn đới thى rêu sẽ mọc hướng Bắc.

* Bụi cây, chٍm cây độc lập, trong những tháng có gió Đông Bắc (gió lạnh), khi có động chim từ hướng nào bay ra nhiều, dưới gốc cây cَ nhiều cứt chim là hướng Tây Nam.

* Lُi của thân cây lớn (thân cây nếu bị cắt ngang) sẽ chỉ về hướng Bắc.

* Dựa vào hướng bay của chim: Mùa Đông thى bay về hướng Nam di trْ, mùa Hè thى bay về hướng Bắc (chỉ chْ ‎ những con chim bay cao).

* Măng tre, chuối con thường mọc hướng Đông trước to hơn, các hướng khác mọc sau bé hơn.

* Tổ kiến: che đắp nhiều lá hướng Bắc (kể cả tổ kiến trên cây lẫn dưới đất. Trừ những nơi thấp, không có mưa, ít gió).

* Lỗ của tổ ong, chim đục trên cây làm tổ thường là hướng Đông Nam.

ĐỊNH HƯỚNG BẰNG SAO HشM – SAO MAI

Sao Hôm và sao Mai thực ra chỉ là một. Nَ chيnh là Kim Tinh (Venus). Một hành tinh thứ hai gần Mặt Trời trong Thلi Dương Hệ của chْng ta .

Bởi vى nَ rất gần Mặt Trời cho nên từ Trلi Đất nhىn tới, ta thấy nَ rất sلng và thường xuất hiện “gần gũi” với Mặt Trời vào những lْc hửng sلng và chập tối.

Lْc Kim Tinh mọc vào khoảng chập tối (sau khi Mặt Trời vừa lặn xong), nَ được gọi là Sao Hôm, vị trي của nَ ở hướng Tây.

Và khi Kim Tinh mọc vào lْc hửng sلng (trước khi Mặt Trời mọc), nَ được mọi người gọi là Sao Mai, vị trي của nَ là ở hướng Đông.

CءCH SỬ DỤNG LA BہN

Khi sử dụng la bàn, ta cần nhớ rằng hướng Bắc của la bàn (cٍn gọi là Bắc Từ) không trùng với hướng Bắc của cực (trục) Trلi Đất. Chúng các nhau tới gần 2.000km (tức khoảng 13,8 độ Vĩ Tuyến – dài xấp xỉ chiều dài nước Việt Nam). Độ lệch đó gọi là Độ Từ Thiên.

Độ Từ Thiên thay đổi tùy theo vị trí nơi ta đứng trên Trái Đất. Ở một số nơi, Độ Từ Thiên cٍn thay đổi theo thời gian.

Điểm tập trung Bắc Từ trường của Trái Đất nằm ở trên đảo Bathustle thuộc miền Bắc nước Canada, đó là một hٍn đảo từ trường cách chính diện Cực Bắc 13,8 độ. Tọa độ địa lý của Bathustle là 101 độ Kinh Tây và 76,2 độ Vĩ Bắc (điểm có mũi tên chỉ trên bản đồ dưới đây). Nơi đây là trung tâm điểm từ trường của cực Bắc. Do đó, tất cả những loại nam châm (hoặc những kim loại có từ tính) trên qủa địa cầu này đều có một cực chỉ về hướng Bắc.Cٍn điểm Nam từ trường thى nằm ở ngoài khơi biển Nam Băng Dương, có tọa độ địa lý là 139 độ Kinh Đông và 65 độ Vĩ Nam (theo số liệu của Cục Đo Đạc bản đồ - năm 1970).

Lợi dụng đặc điểm này, người ta đã tạo ra la bàn để định hướng. Theo các nhà khảo cổ thى những người Trung Hoa đم tىm ra nguyên tắc từ trường và sلng chế ra la bàn từ khoảng thế kỷ thứ 5 trước Công Nguyên.

Ở nước ta, Bắc la bàn xem như gần trùng với hướng bắc của qủa đất, Độ Từ Thiên không qúa 1 độ.

Khi sử dụng la bàn ta phải lưu ‎ cلc điểm sau:

- Không gần vật kim loại: kim nam châm sẽ chỉ lệch.

- Không để gần lửa: Nam châm sẽ mất từ tính.

- Phải để trên một mặt phẳng nằm ngang: kim nam châm sẽ chỉ hướng một cلch chيnh xلc.

[URL=http://imageshack.us]

[URL=http://imageshack.us]